ObsidianArpeggio
Kayıtlı Kullanıcı
Bilgi Kutusu
Telefon tamir setleri, akıllı cihazların kullanım ömrünü uzatan ve kullanıcıya hem maddi hem de manevi kazanç sağlayan kritik araç gruplarıdır. Yenilikçi teknolojilerin üretim maliyetlerini düşürmek için birleştirilmiş modüller ve su bazlı yapıştırıcılar sayesinde kullanıcılar, cihazlarını kendi başlarına onararak hem büyük tasarruf sağlıyor hem de elektronik atık sorununa katkıda bulunuyor. Günümüzde herkesin birer “küçük teknik servis” haline gelmesini mümkün kılan bu setler, doğru seçildiğinde profesyonel sonuçlar almayı vaat ediyor. Peki, hangi tamir seti ihtiyacınızı karşılar, seçim yaparken nelere dikkat etmelisiniz? İşte bu rehberde, telefon tamir setlerinin dünyasına derinlemesine dalacak, en doğru kararı vermeniz için gereken tüm bilgileri paylaşacağız.
Telefon tamir setlerinin önemi, sadece para tasarrufu değil aynı zamanda sürdürülebilirliktir. Her yıl dünya genelinde 50 milyon tondan fazla elektronik atık oluşuyor ve bu atıkların büyük bir kısmı küçük bir onarımla kurtarılabilecek cihazlardan geliyor. Doğru bir tamir seti sayesinde kullanıcılar, sıfır bir telefon almak yerine var olan cihazlarını 2-3 yıl daha kullanabilir. Bu noktada, setin içerdiği araçların kalitesi kritik rol oynar: Manyetik olmayan, kaymaz saplı tornavidalar; çizik bırakmayan plastik spudgerlar; statik elektriği boşaltan anti-statik bileklikler gibi detaylar, başarılı bir onarımın temelini oluşturur.
Ancak bu yükseliş, beraberinde dengesiz kalite sorununu da getirdi. Çin’den ucuza tedarik edilen, manyetik olmayan tornavidalar veya kalitesiz yapıştırıcılar içeren düşük bütçeli setler, kullanıcıların cihazlarına daha fazla zarar vermesine yol açtı. Araştırmalar, 2022 yılında tamir seti fiyatlarının ortalama 50-200 TL bandında olduğunu ancak başarılı bir onarım için en az 300-500 TL’lik profesyonel seviye bir sete ihtiyaç duyulduğunu gösteriyor. Günümüzde markalar, manyetik tornavida uç setleri, hassas cımbızlar ve LCD ekran ayırma makinelerini mini boyutlarda sunarak ev kullanıcısına profesyonel deneyim yaşatmayı hedefliyor.
Bir diğer önemli kriter, yapıştırıcı türüdür. Telefonların arka camları ve ekranları genellikle B-7000 veya T-7000 gibi esnek yapıştırıcılarla sızdırmaz hale getirilir. Bu yapıştırıcılar, setin içinde küçük bir tüp halinde bulunmalı; uygulama sırasında kürlenme süresi (24 saat) ve su geçirmezlik özelliği göz önünde bulundurulmalıdır. Örneğin, Samsung Galaxy S21’in arka camını değiştirirken UV ışığıyla sertleşen yapıştırıcı kullanmak, su yalıtımını bozabilirken, B-7000’de bu risk daha düşüktür.
Ayrıca, anti-statik bileklik ve mat gibi yardımcı ürünlerin varlığı da seçimi etkiler. Statik elektrik, özellikle anakart üzerinde hassas bileşenleri bozabilir. Kaliteli bir set, size topraklama kablosu ve bileklik sunarak bu riski ortadan kaldırır. Unutmayın, 5 dakikalık bir işlem için bu korumayı atlarsanız, yüzlerce liralık bir ana kartı çöpe atabilirsiniz.
Pratik bir örnek: Bir kullanıcı, Samsung Galaxy Note 20 Ultra’nın ekranını değiştirmek için 50 TL’lik bir set kullandığında, vida uçlarının kayması nedeniyle bir vidayı sıyırdı ve anakarttaki vida yuvasını bozdu. Sonuç: 2000 TL’lik anakart değişimi. Oysa 500 TL’lik kaliteli bir setteki manyetik uçlar ve hassas tork kontrolü, bu hatanın önüne geçerdi. Bu nedenle, ekran değişimi yapacaksanız en az 300 TL bütçe ayırmak akıllıca bir yatırımdır.
Pil değişimi setlerinde bir diğer kritik özellik, ESD (Electrostatic Discharge) korumasıdır. Birçok kullanıcı, anakartın üstünde çalışırken statik elektrik boşalmasına maruz kalır ve pil yönetim yongasını bozar. Kaliteli bir set, yanı sıra bir de anti-statik fırça içerir. Örneğin, Apple’ın kendi tamir programı kapsamında sunduğu setler, bu tür ayrıntıları düşünerek hazırlanmıştır. Unutmayın: Pil değişimi sonrası cihazınızı ilk kez açarken pilin düzgün oturduğundan emin olun; aksi takdirde kısa devre riski vardır.
Alt devre kartı (flex kablo) değişimleri ise daha karmaşıktır. Bu işlem için setinizde manyetik mat ve farklı boyutlarda cımbızlar bulunmalıdır. Özellikle iPhone’larda güç düğmesi flex kablosunu değiştirirken statik koruma kritiktir. Profesyonel setler, bu tür kabloları tutmak için yaylı klipsler içerir; bu sayede küçük parçalar kaybolmaz. Birçok kullanıcı, 100 TL’lik bir setle bu işlemi denediğinde, cımbızın kayması sonucu esnek kabloyu yırtar ve tüm ekran grubunu değiştirmek zorunda kalır. Bu nedenle, alt devre kartı tamiri yapacaksanız en az 500
bu nedenle, alt devre kartı tamiri yapacaksanız en az 500 TL bütçe ayırmak, uzun vadede daha akıllıca bir tercihtir.
Hoparlör değişimlerinde ise en büyük düşman manyetik tozlardır. Setinizde manyetik olmayan tornavida ve koruyucu örtü bulunmalıdır. Özellikle Samsung Galaxy S23 serisinde hoparlör ızgarasını değiştirirken, eski yapıştırıcıyı temizlemek için izopropil alkol ve pamuklu çubuk içeren bir set tercih etmek gerekir. Aksi halde, hoparlörün ses kalitesi düşer ve cihazın su geçirmezlik özelliği kaybolur. Bu tür detaylar, setin içerdiği yardımcı malzemelerin ne kadar önemli olduğunu gösterir.
Ultrasonik temizleyiciler, özellikle tuzlu su veya kola gibi yapışkan sıvılarla temas eden telefonlarda etkilidir. Bu cihaz, setin bir parçası olarak 1000-2000 TL arasında bulunabilir. Ancak evde daha ucuz bir çözüm arıyorsanız, setteki küçük fırça ve alkol yeterli olabilir. Unutmayın: Su hasarında en kritik adım, cihazı asla açmadan önce güç kaynağını kesmektir; setinizde sim kart çıkarıcı ve pil bağlantı sökücü bulunması bu işlemi kolaylaştırır.
2. Her Zaman Anti-Statik Bileklik Kullanın: Statik elektrik, anakart üzerindeki mikroçiplere anında zarar verebilir. Bilekliği topraklama noktasına bağlamayı unutmayın.
3. Yapıştırıcı Seçiminde Dikkatli Olun: B-7000, T-7000 veya UV ile sertleşen yapıştırıcılar arasında seçim yaparken cihazınızın su geçirmezlik sınıfını göz önünde bulundurun. Örneğin, IP68 sertifikalı bir telefonda UV yapıştırıcı kullanmak, orijinal sızdırmazlığı sağlamaz.
4. Vidaları Düzenli Tutun: Manyetik mat veya küçük kaplar kullanarak vidaları sıraya koyun. Android ve iPhone’da farklı vida boyutları vardır; karıştırıldığında anakart deliklerine zarar verebilirsiniz.
5. Isıtma Tablasını Eksik Etmeyin: Ekran veya arka cam sökümünde ısıtma tablası kullanmak, yapıştırıcıyı yumuşatır ve kırılma riskini %80 azaltır. Fön makinesi de iş görür, ancak sıcaklık kontrolü zor olduğu için LDI (Sıvı Kristal Ekran) hasarına yol açabilir.
6. Yedek Parça Uyumluluğunu Kontrol Edin: Tamir setiyle birlikte gelen yedek parçalar her zaman OEM kalitesinde olmayabilir. Özellikle pil ve ekran gibi kritik bileşenlerde mutlaka orijinal veya kaliteli yan sanayi ürünler kullanın.
7. İlk Denemede Zorlanırsanız Profesyonele Danışın: Kendi başınıza yapacağınız bir hata, cihazın tümden bozulmasına neden olabilir. Özellikle Face ID veya parmak izi sensörü gibi güvenlik odaklı parçaları değiştirirken, uzman desteği almak akıllıca olacaktır.
8. Temizlik Malzemelerini Eksik Etmeyin: İzopropil alkol, pamuklu çubuk ve mikro fiber bez, her tamir setinde bulunmalıdır. Kirli bir yüzeyde çalışmak, statik yüklenmeyi artırır ve parçaların ömrünü kısaltır.
Telefon tamir setleri, akıllı cihazların kullanım ömrünü uzatan ve kullanıcıya hem maddi hem de manevi kazanç sağlayan kritik araç gruplarıdır. Yenilikçi teknolojilerin üretim maliyetlerini düşürmek için birleştirilmiş modüller ve su bazlı yapıştırıcılar sayesinde kullanıcılar, cihazlarını kendi başlarına onararak hem büyük tasarruf sağlıyor hem de elektronik atık sorununa katkıda bulunuyor. Günümüzde herkesin birer “küçük teknik servis” haline gelmesini mümkün kılan bu setler, doğru seçildiğinde profesyonel sonuçlar almayı vaat ediyor. Peki, hangi tamir seti ihtiyacınızı karşılar, seçim yaparken nelere dikkat etmelisiniz? İşte bu rehberde, telefon tamir setlerinin dünyasına derinlemesine dalacak, en doğru kararı vermeniz için gereken tüm bilgileri paylaşacağız.
Temel Kavramlar ve Tanım
Telefon tamir seti, akıllı telefonların en sık karşılaşılan sorunlarını (ekran kırılması, pil şişmesi, şarj soketi arızası, kamera temizliği vb.) kullanıcının kendi başına çözmesine olanak tanıyan araç ve malzemeler bütünüdür. Temel olarak bir set; tornavidalar (Phillips, Pentalobe, Torx), plastik spudgerlar, açma pense veya vantuz, cımbız, hava üfleyici, anti-statik bileklik ve bazen yedek parça (örneğin bir adet yapıştırıcı şerit) içerir. Bu setler olmadan, incecik bir ekranı değiştirmeye kalkıştığınızda cam kırılmaları, kablolarda kopma veya cihazın tümden bozulma riskiyle karşılaşırsınız. Örneğin, iPhone 11’in ön kamera grubunu değiştirmek isteyen bir kullanıcının en ufak hatasında Face ID’yi devre dışı bırakabileceğini bilmesi gerekir; bu nedenle profesyonel tamir setleri genellikle hassas kaldırma ve yerleştirme işlemleri için özel uçlar barındırır.Telefon tamir setlerinin önemi, sadece para tasarrufu değil aynı zamanda sürdürülebilirliktir. Her yıl dünya genelinde 50 milyon tondan fazla elektronik atık oluşuyor ve bu atıkların büyük bir kısmı küçük bir onarımla kurtarılabilecek cihazlardan geliyor. Doğru bir tamir seti sayesinde kullanıcılar, sıfır bir telefon almak yerine var olan cihazlarını 2-3 yıl daha kullanabilir. Bu noktada, setin içerdiği araçların kalitesi kritik rol oynar: Manyetik olmayan, kaymaz saplı tornavidalar; çizik bırakmayan plastik spudgerlar; statik elektriği boşaltan anti-statik bileklikler gibi detaylar, başarılı bir onarımın temelini oluşturur.
Kendin Yap (DIY) Kültüründe Tamir Setlerinin Yükselişi
Son on yılda “Kendin Yap” (Do It Yourself – DIY) hareketi, özellikle teknoloji meraklıları arasında patlama yaşadı. 2010’lu yılların başında yalnızca birkaç tutkulu meraklı tarafından yapılan telefon tamiri, 2020 itibarıyla milyonlarca insanın YouTube videoları izleyerek kendi ekranını veya pilini değiştirdiği bir hobi haline geldi. Bu dönüşümün arkasında, iFixit gibi platformların detaylı tamir kılavuzları ve yedek parça satış sitelerinin (AliExpress, Amazon, hepsiburada) uygun fiyatlı setler sunması yatıyor. Örneğin, 2019 yılında Samsung Galaxy S10’un ekran değişimi için 300 dolar servis ücreti ödemek yerine, 20 dolarlık bir tamir seti ve 80 dolarlık ekran modülüyle kullanıcılar %70 tasarruf sağlamaya başladı.Ancak bu yükseliş, beraberinde dengesiz kalite sorununu da getirdi. Çin’den ucuza tedarik edilen, manyetik olmayan tornavidalar veya kalitesiz yapıştırıcılar içeren düşük bütçeli setler, kullanıcıların cihazlarına daha fazla zarar vermesine yol açtı. Araştırmalar, 2022 yılında tamir seti fiyatlarının ortalama 50-200 TL bandında olduğunu ancak başarılı bir onarım için en az 300-500 TL’lik profesyonel seviye bir sete ihtiyaç duyulduğunu gösteriyor. Günümüzde markalar, manyetik tornavida uç setleri, hassas cımbızlar ve LCD ekran ayırma makinelerini mini boyutlarda sunarak ev kullanıcısına profesyonel deneyim yaşatmayı hedefliyor.
Hangi Telefon Tamir Setini Seçmelisiniz?
Tamir seti seçerken ilk karar vermeniz gereken şey, hangi cihazı ne sıklıkla tamir edeceğinizdir. Sadece kendi telefonunuzu bir kez onarmak istiyorsanız, temel bir tornavida seti ile spudger yeterli olabilir. Ancak birden fazla model veya markada çalışacaksanız, 64 parçalı evrensel setler çok daha mantıklıdır. Örneğin, iPhone’larda Pentalobe uç (yıldız şeklinde 5 köşeli), Samsung ve Xiaomi’de ise Phillips #000 veya Torx T3 uçları kullanılır. Setinizde bu uçların bulunması, vida başlarını soymanızı engeller.Bir diğer önemli kriter, yapıştırıcı türüdür. Telefonların arka camları ve ekranları genellikle B-7000 veya T-7000 gibi esnek yapıştırıcılarla sızdırmaz hale getirilir. Bu yapıştırıcılar, setin içinde küçük bir tüp halinde bulunmalı; uygulama sırasında kürlenme süresi (24 saat) ve su geçirmezlik özelliği göz önünde bulundurulmalıdır. Örneğin, Samsung Galaxy S21’in arka camını değiştirirken UV ışığıyla sertleşen yapıştırıcı kullanmak, su yalıtımını bozabilirken, B-7000’de bu risk daha düşüktür.
Ayrıca, anti-statik bileklik ve mat gibi yardımcı ürünlerin varlığı da seçimi etkiler. Statik elektrik, özellikle anakart üzerinde hassas bileşenleri bozabilir. Kaliteli bir set, size topraklama kablosu ve bileklik sunarak bu riski ortadan kaldırır. Unutmayın, 5 dakikalık bir işlem için bu korumayı atlarsanız, yüzlerce liralık bir ana kartı çöpe atabilirsiniz.
Ekran Değişimi İçin En İyi Setler ve Püf Noktaları
Ekran kırılması, telefon tamirinde en sık karşılaşılan sorundur ve doğru set ile yapıldığında en tatmin edici onarımlardan biridir. Bu işlem için özel olarak tasarlanmış “LCD Ayırma Kiti” (LCD separator) bulunur. Bu kitler, ısıtma tablası ve emme aparatı sayesinde kırık camı güvenli bir şekilde kaldırmanıza yardımcı olur. Örneğin, iPhone X’in OLED ekranını değiştirirken, ısıtma tablası olmadan yapıştırıcı yumuşamaz ve cam kırıldığında altındaki LCD’ye zarar verebilir. İşte bu noktada, 1500-3000 TL aralığındaki profesyonel setler (örneğin iFixit Pro Tech Toolkit veya Xiaomi’nin resmi tamir kiti) size zaman ve para kazandırır.Pratik bir örnek: Bir kullanıcı, Samsung Galaxy Note 20 Ultra’nın ekranını değiştirmek için 50 TL’lik bir set kullandığında, vida uçlarının kayması nedeniyle bir vidayı sıyırdı ve anakarttaki vida yuvasını bozdu. Sonuç: 2000 TL’lik anakart değişimi. Oysa 500 TL’lik kaliteli bir setteki manyetik uçlar ve hassas tork kontrolü, bu hatanın önüne geçerdi. Bu nedenle, ekran değişimi yapacaksanız en az 300 TL bütçe ayırmak akıllıca bir yatırımdır.
Pil Değişimi İçin Güvenlik ve Set İpuçları
Pil değişimi, ekran değişiminden daha risklidir çünkü lityum iyon piller delindiğinde yangına veya patlamaya yol açabilir. Bu nedenle, tamir setinizde mutlaka plastik spudger ve yanmaz eldiven bulunmalıdır. Ayrıca, eski pilin çıkarılması sırasında kullanılan “kaldırma dilleri” (pry bar) setin parçası olmalıdır. Örneğin, iPhone 13 pilini değiştirirken yapıştırıcı şeritlerini çekmek için özel bir pense kullanmanız gerekir; bu alet sette yoksa pil çıkarken deforme olabilir.Pil değişimi setlerinde bir diğer kritik özellik, ESD (Electrostatic Discharge) korumasıdır. Birçok kullanıcı, anakartın üstünde çalışırken statik elektrik boşalmasına maruz kalır ve pil yönetim yongasını bozar. Kaliteli bir set, yanı sıra bir de anti-statik fırça içerir. Örneğin, Apple’ın kendi tamir programı kapsamında sunduğu setler, bu tür ayrıntıları düşünerek hazırlanmıştır. Unutmayın: Pil değişimi sonrası cihazınızı ilk kez açarken pilin düzgün oturduğundan emin olun; aksi takdirde kısa devre riski vardır.
Şarj Soketi ve Alt Devre Kartı Tamiri İçin Araçlar
Şarj soketi arızaları, sık kullanıma bağlı olarak en çok karşılaşılan ikinci sorundur. Bu tamir için setinizde hassas lehim istasyonu ve mikroskop bulunması neredeyse zorunludur. Ancak ev kullanıcıları için daha pratik bir çözüm, USB-C veya Lightning soketini değiştirmek yerine soket içini temizlemek için ince uçlu bir iğne veya hava üfleyici kullanmaktır. Örneğin, bir kullanıcı Huawei P30’un şarj soketine sıkışan pamuk parçasını temizlemek için setteki küçük bir cımbız sayesinde sorunu 5 dakikada çözdü, oysa servis 500 TL istemişti.Alt devre kartı (flex kablo) değişimleri ise daha karmaşıktır. Bu işlem için setinizde manyetik mat ve farklı boyutlarda cımbızlar bulunmalıdır. Özellikle iPhone’larda güç düğmesi flex kablosunu değiştirirken statik koruma kritiktir. Profesyonel setler, bu tür kabloları tutmak için yaylı klipsler içerir; bu sayede küçük parçalar kaybolmaz. Birçok kullanıcı, 100 TL’lik bir setle bu işlemi denediğinde, cımbızın kayması sonucu esnek kabloyu yırtar ve tüm ekran grubunu değiştirmek zorunda kalır. Bu nedenle, alt devre kartı tamiri yapacaksanız en az 500
bu nedenle, alt devre kartı tamiri yapacaksanız en az 500 TL bütçe ayırmak, uzun vadede daha akıllıca bir tercihtir.
Kamera ve Hoparlör Tamiri İçin Özel Setler
Telefonun kamera modülü veya hoparlör gibi hassas bileşenlerinin değişimi, set seçiminde farklı bir uzmanlık gerektirir. Özellikle iPhone 12 Pro Max gibi üçlü kamera düzeneklerinde, lenslerin optik kaymaması için ince uçlu cımbız ve anti-statik fırça zorunludur. Örneğin, bir kullanıcı Xiaomi Mi 11’in ana kamerasını değiştirirken, setteki vakumlu emme aparatı sayesinde cam kapağı çizmeden kaldırabildi. Oysa bu aparat olmadan yapılan bir denemede, kamera sensörü tozlanmış ve netlik sorunu yaşanmıştı.Hoparlör değişimlerinde ise en büyük düşman manyetik tozlardır. Setinizde manyetik olmayan tornavida ve koruyucu örtü bulunmalıdır. Özellikle Samsung Galaxy S23 serisinde hoparlör ızgarasını değiştirirken, eski yapıştırıcıyı temizlemek için izopropil alkol ve pamuklu çubuk içeren bir set tercih etmek gerekir. Aksi halde, hoparlörün ses kalitesi düşer ve cihazın su geçirmezlik özelliği kaybolur. Bu tür detaylar, setin içerdiği yardımcı malzemelerin ne kadar önemli olduğunu gösterir.
Su Hasarı Sonrası Müdahale İçin Set Tavsiyeleri
Suya düşen bir telefon, hızlı müdahale gerektirir ve doğru tamir seti burada hayat kurtarıcı olabilir. Su hasarı setleri genellikle izopropil alkol, ultrasonik temizleyici, anti-statik fırça ve hava üfleyici içerir. Örneğin, bir kullanıcı denize düşen iPhone 14’ünü, setteki alkol spreyi ile anakartı temizleyip 24 saat pirinç yerine silika jel içinde beklettiğinde cihaz tamamen kurtuldu. Oysa pirinç kullanmak, nemi çekmez ve toz zerrecikleri anakarta zarar verir.Ultrasonik temizleyiciler, özellikle tuzlu su veya kola gibi yapışkan sıvılarla temas eden telefonlarda etkilidir. Bu cihaz, setin bir parçası olarak 1000-2000 TL arasında bulunabilir. Ancak evde daha ucuz bir çözüm arıyorsanız, setteki küçük fırça ve alkol yeterli olabilir. Unutmayın: Su hasarında en kritik adım, cihazı asla açmadan önce güç kaynağını kesmektir; setinizde sim kart çıkarıcı ve pil bağlantı sökücü bulunması bu işlemi kolaylaştırır.
Uzman Önerileri ve İpuçları
1. Setin Kalitesine Yatırım Yapın: En ucuz seti almak yerine, iFixit Pro Tech Toolkit veya Xiaomi Resmi Tamir Seti gibi kanıtlanmış markaları tercih edin. Manyetik uçlar ve paslanmaz çelik malzeme, vida sıyırma riskini azaltır.2. Her Zaman Anti-Statik Bileklik Kullanın: Statik elektrik, anakart üzerindeki mikroçiplere anında zarar verebilir. Bilekliği topraklama noktasına bağlamayı unutmayın.
3. Yapıştırıcı Seçiminde Dikkatli Olun: B-7000, T-7000 veya UV ile sertleşen yapıştırıcılar arasında seçim yaparken cihazınızın su geçirmezlik sınıfını göz önünde bulundurun. Örneğin, IP68 sertifikalı bir telefonda UV yapıştırıcı kullanmak, orijinal sızdırmazlığı sağlamaz.
4. Vidaları Düzenli Tutun: Manyetik mat veya küçük kaplar kullanarak vidaları sıraya koyun. Android ve iPhone’da farklı vida boyutları vardır; karıştırıldığında anakart deliklerine zarar verebilirsiniz.
5. Isıtma Tablasını Eksik Etmeyin: Ekran veya arka cam sökümünde ısıtma tablası kullanmak, yapıştırıcıyı yumuşatır ve kırılma riskini %80 azaltır. Fön makinesi de iş görür, ancak sıcaklık kontrolü zor olduğu için LDI (Sıvı Kristal Ekran) hasarına yol açabilir.
6. Yedek Parça Uyumluluğunu Kontrol Edin: Tamir setiyle birlikte gelen yedek parçalar her zaman OEM kalitesinde olmayabilir. Özellikle pil ve ekran gibi kritik bileşenlerde mutlaka orijinal veya kaliteli yan sanayi ürünler kullanın.
7. İlk Denemede Zorlanırsanız Profesyonele Danışın: Kendi başınıza yapacağınız bir hata, cihazın tümden bozulmasına neden olabilir. Özellikle Face ID veya parmak izi sensörü gibi güvenlik odaklı parçaları değiştirirken, uzman desteği almak akıllıca olacaktır.
8. Temizlik Malzemelerini Eksik Etmeyin: İzopropil alkol, pamuklu çubuk ve mikro fiber bez, her tamir setinde bulunmalıdır. Kirli bir yüzeyde çalışmak, statik yüklenmeyi artırır ve parçaların ömrünü kısaltır.
